‘Door met elkaar te spelen, ontwikkelen kinderen belangrijke vaardigheden die ze nodig hebben op de basisschool’, legt Thieme uit. ‘Het is dus van belang dat we meer te weten komen over de rol die meertaligheid daarin speelt, en hoe pedagogisch professionals daar het beste mee kunnen omgaan. Zo kunnen we kansenongelijkheid helpen tegengaan en zorgen voor een gelijke start voor iedereen.’
Onderhandelen en conflicten oplossen
Uit het onderzoek van Thieme blijkt dat ruimte bieden voor meertaligheid duidelijk voordelen heeft. ‘Hoewel pedagogisch professionals soms zorgen hadden, zagen wij in onze observaties eigenlijk alleen maar positieve effecten’ vertelt de promovendus. Het gebruik van de thuistaal bleek onder meer goed te zijn voor het samenspel.
‘Kinderen die hun thuistaal gebruiken tijdens het spelen, laten complexer en socialer spel zien’, vertelt Thieme. ‘Videobeelden uit het onderzoek laten bijvoorbeeld zien hoe kinderen in hun thuistaal onderhandelen, rollen verdelen, fantasiewerelden opbouwen en conflicten oplossen. We weten uit eerder onderzoek dat dit soort spel heel goed is voor de ontwikkeling.’
De onderzoekers zagen dat kinderen hun thuistaal niet alleen gebruiken met leeftijdgenootjes die deze taal ook spreken, maar ook in hun spel met kinderen of pedagogisch professionals die de taal niet goed beheersen. ‘Pedagogisch professionals kunnen daar slim op inspelen’, aldus Thieme, ‘door kennis in de thuistaal in te zetten in het leerproces en daar dan weer Nederlands aan te koppelen.’ Het is volgens Thieme overigens niet zo dat meertalige peuters verward zijn over welke taal ze met wie moeten spreken. ‘Dat is een veelgehoorde mythe, maar uit eerder onderzoek weten we dat dat meestal juist helemaal niet zo is.’
Geen taal, geen spel, geen ontwikkeling
Thieme's aanbeveling voor de kinderopvang is dan ook om ruimte te maken voor meertaligheid. ‘Laat kinderen hun thuistaal gebruiken in hun spel, besteed aandacht aan de talen die kinderen spreken. Sommige kinderen kunnen misschien nog niet zo goed Nederlands, maar hebben al wel veel kennis in hun thuistaal. Die kan hen helpen in het spel en de interacties met andere kinderen. Uit eerder onderzoek weten we dat die kennis in de thuistaal ook kan helpen bij het leren van het Nederlands. Zoals een pedagogisch professional in mijn onderzoek het verwoordde: “Je kan niet zeggen: ‘je mag geen Turks praten’. Geen taal, geen spel, geen ontwikkeling.”
Scholing voor professionals
Uit Thieme's onderzoek blijkt ook dat pedagogisch professionals een sleutelrol hebben in het creëren van een inclusieve omgeving waar meertalige kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. De betrokkenheid van medewerkers tijdens het vrije spel hangt samen met het aantal en de kwaliteit van de interacties tussen kinderen. Ze kunnen bijvoorbeeld meertalige groepjes samenstellen, kinderen helpen speelkameraadjes te vinden, en in hun eigen taalgebruik laten zien hoe je met woorden conflicten oplost.
De onderzoeker wijst dan ook op het belang van meer scholing over meertaligheid voor medewerkers in de kinderopvang. ‘Driekwart van de pedagogisch professionals in mijn onderzoek had nog nooit een training, cursus of vak had gevolgd over meertaligheid, terwijl ze wel met meertalige kinderen werkten. Veel van hen hadden vragen over hoe ze meertalige kinderen het best konden ondersteunen in de ontwikkeling. Inmiddels is daar in opleidingen en trainingen gelukkig steeds meer aandacht voor.’
